Chiến tranh tiền tệ là gì? Đây là cuộc đua giữa các quốc gia nhằm thao túng tỷ giá để giành lợi thế thương mại, thường bằng cách làm giảm giá đồng tiền nội tệ. Mặc dù mục tiêu là thúc đẩy xuất khẩu, nhưng các biện pháp này có thể gây bất ổn thị trường tài chính toàn cầu. Vậy chiến tranh tiền tệ ảnh hưởng ra sao đến kinh tế thế giới và nhà đầu tư cần lưu ý gì? Cùng sàn Exness tìm hiểu ngay để nhận diện rủi ro tiềm ẩn và góc nhìn đa chiều từ thị trường tiền tệ quốc tế.
Chiến tranh tiền tệ là gì?
Chiến tranh tiền tệ là từ dùng để diễn tả hành vi của các quốc gia trong khi can dự vào giá trị của đồng tiền nội tệ, qua đây mang về các ưu thế trong kinh tế cho khu vực. Currency War được áp dụng khi một quốc gia đang thúc đẩy việc giảm giá trị đồng tiền của mình để các sản phẩm giảm giá và dễ lưu hành trên thị trường thế giới. Thế nhưng, hoạt động này cũng tác động xấu đến nền kinh tế thế giới.
Currency War thực hiện mua hay bán đồng tiền của quốc gia nhằm giúp nó giảm hoặc tăng giá. Để làm được điều này cần tham gia vào thị trường Forex và tiến hành bởi nhà giao dịch, các tổ chức tài chính hay ngân hàng trung ương.
Một ví dụ cụ thể, chiến tranh tiền tệ vào những năm 1980, Nhật Bản thu mua đồng Yên Nhật với mục đích giảm giá trị của đồng nội tệ so với USD. Việc này giúp Nhật gia tăng xuất khẩu, giảm hiện tượng thâm hụt thương mại. Thế nhưng, hoạt động này đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến Mỹ cũng như các quốc gia khác trên thế giới, họ quyết định giảm giá trị đồng USD nhằm giúp các sản phẩm của quốc gia trở nên cạnh tranh mạnh mẽ hơn.
Chiến tranh tiền tệ sẽ mang đến nhiều lợi ích cho quốc gia thực hiện nhưng chúng cũng tiềm ẩn rất nhiều rủi ro xấu. Các khu vực có thể xây dựng phương pháp bảo vệ thương mại nhằm giải quyết các hoạt động nhúng tay từ các quốc gia vào chính loại tiền tệ của họ. Bên cạnh đó, giá trị tiền tệ sẽ thường biến động lớn, đem đến nhiều khó khăn cho trader và doanh nghiệp đang tham gia thị trường Forex.
Để nắm cụ thể hơn về khái niệm Currency War là gì, hãy đọc tiếp nội dung dưới đây để tìm hiểu về nguyên nhân và cách thức vận hành của Chiến tranh tiền tệ.
Nguyên nhân và cách thức hoạt động của Chiến tranh tiền tệ
Vì sao các quốc gia tiến hành phá giá tiền tệ?
Trong diễn biến kinh tế toàn cầu, chiến tranh tiền tệ đã phát triển mạnh khi nhiều quốc gia đều đang tập trung vào giá trị tiền tệ nhằm chiếm nhiều ưu thế trong kinh tế. Các quốc gia thực hiện phá giá tiền tệ khi trải qua những sự kiện kinh tế lớn như:
- Mức độ thất nghiệp gia tăng: Khi kinh tế của quốc gia gặp nhiều rào cản, mức độ thất nghiệp gia tăng làm tác động đến khả năng tăng trưởng và ổn định xã hội.
- Mong muốn đẩy mạnh xuất khẩu: Phần lớn mục tiêu hàng đầu của các quốc gia trên thế giới là đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế bằng xuất khẩu. Phá giá tiền tệ giúp hàng hóa khu vực trở nên thấp hơn so với thị trường quốc tế, tăng tính cạnh tranh.
- Tỷ lệ nợ công lớn: Một đất nước khi trải qua nợ công lớn, việc gia tăng chi tiêu công nhằm đẩy mạnh kinh tế khi đang gặp nhiều thử thách, điều này bắt buộc các quốc gia phải chỉnh sửa giá tiền tệ.
- Giảm mạnh cán cân thanh toán: Khi khu vực trải qua hoạt động nhập khẩu cao hơn xuất khẩu sẽ dùng đến các chiến lược phá giá nhằm ổn định lại cán cân thanh toán, qua đây giảm những ảnh hưởng xấu đến thâm hụt cán cân thanh toán.
Từ những năm 1980, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã khích lệ việc giảm giá tiền tệ tương tự như một cách để quốc gia trở nên phát triển hơn, nhập khẩu cao hơn xuất khẩu. Khi quốc gia tiến hành hạ giá tiền tệ, các hàng hóa nhập khẩu sẽ trở nên đắt hơn và sản phẩm xuất khẩu sẽ rẻ hơn, điều này giúp các khu vực đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu.
Cách thức gây ra ảnh hưởng của hoạt động phá giá tiền tệ
Khi nền kinh tế bị suy yếu, quốc gia sẽ đối mặt với nhiều ảnh hưởng như:
- Lượng người tiêu dùng giảm: Tỷ lệ thất nghiệp cao, nợ nần và người dân mất niềm tin về xã hội, điều này khiến mọi người giảm chi tiêu, tổng cầu trên thị trường giảm.
- Giảm thiểu đầu tư doanh nghiệp: Các doanh nghiệp sẽ dè chừng hơn trong việc đầu tư vào sản xuất vì họ không đảm bảo sẽ khôi phục được nền kinh tế.
- Rắc rối trong hoạt động tăng thuế: Chính phủ không thể tiến hành tăng thuế vì sẽ thúc đẩy xã hội ngày càng không ổn định, diễn biến kinh tế suy thoái trở nên nặng nề hơn.
Với điều này, giải pháp tốt nhất là Chính phủ sẽ dùng đẩy gia tăng cán cân thương mại thông qua việc hạ giá trị tiền tệ. Qua đây giúp hoạt động xuất khẩu tốt hơn và phát triển kinh tế.
Ví dụ minh họa: Trong trường hợp Trung Quốc lựa chọn giảm đồng Nhân dân tệ, từ tỷ giá 20 NDT/USD lên 40 NTD/USD, từ đó hàng hóa xuất khẩu của Trung sẽ giảm đi một nửa giá trị nếu dựa trên đồng USD. Các sản phẩm của Trung Quốc sẽ có tính cạnh tranh mạnh hơn trên thị trường thế giới, gia tăng kim ngạch xuất khẩu và ổn định cán cân thương mại.
Với cách thức này, quốc gia có thể dùng việc phá giá đồng tiền tương tự như công cụ xử lý những vấn đề kinh tế trong thời gian ngắn, tuy nhiên sẽ mang lại nhiều rủi ro, tranh chấp trong thương mại trên thế giới.
Lịch sử của các cuộc chiến tranh tiền tệ
Chiến tranh tiền tệ từ năm 1920 đến năm 1930
Cuộc chiến tranh tiền tệ đầu tiên trên thế giới diễn ra trong thế kỷ 20 khi các quốc gia đều thay nhau từ bỏ chế độ bản vị vàng, tại đây giá trị được gắn liền với vàng. Một số sự kiện quan trọng:
- Năm 1921: Sau khi kết thúc cuộc Chiến tranh Thế giới Thứ nhất, Đức quyết định in tiền nhằm trả nợ sau chiến tranh, xuất hiện lạm phát nặng. Đồng tiền Mark của Đức giảm giá mạnh, điều này làm cho người dân dùng lượng lớn tiền tệ để mua các hàng hóa thiết yếu.
- Năm 1925: Pháp thực hiện phá giá đối với đồng Franc nhằm thúc đẩy tính cạnh tranh trong hàng hóa xuất khẩu của quốc gia. Chính sách này được thực hiện với mục đích cải thiện diễn biến kinh tế khi thế giới trải qua nhiều thử thách.
- Năm 1931: Anh không còn áp dụng chế độ bản vị vàng và giảm giá đồng Bảng nhằm thúc đẩy các hoạt động xuất khẩu, bên cạnh đó còn hạn chế những tác hại xấu từ cuộc Đại Suy thoái bởi nền kinh tế thế giới.
- Năm 1933: Mỹ cũng thực hiện phá giá đối với đồng Đô la Mỹ để chiếm được nhiều lợi thế trong thương mại toàn cầu, qua đây giúp nền kinh tế khôi phục sau khi trải qua Đại Suy thoái.
Cuối cùng, những hoạt động trên là một trong các lần suy thoái lớn nhất trong lịch sử, hệ quả kéo dài đến khi hệ thống Bretton Woods được xây dựng vào năm 1944, mở ra một cánh cửa trong việc kiểm soát tỷ giá tiền tệ.
Chiến tranh tiền tệ từ năm 1967 đến năm 1987
Đến giữa thế kỷ 20, chiến tranh tiền tệ lại diễn ra một lần nữa đi kèm với các sự kiện nổi bật sau:
- Năm 1967: Quốc gia Anh lựa chọn phá giá tiền tệ khi cho ra mắt tiền với tỷ lệ gấp 4 lần so với lượng dự trữ vàng của khu vực. Khiến nhiều người mất đi niềm tin đối với đồng bảng Anh và nền kinh tế của quốc gia này suy yếu.
- Năm 1971: Mỹ quyết định dừng chuyển đổi đồng USD sang vàng, sự kiện này được đặt tên là Nixon Shock. Quyết định này đã làm hệ thống bản vị vàng giảm đi rất nhiều, cách vận hành của nền kinh tế cũng bị suy giảm mạnh.
- Năm 1985: Hiệp ước Plaza đã được ký, các khu vực đồng tình cho phép đồng USD giảm từ 40% đến 50% so với đồng tiền Pháp và đồng tiền của Nhật. Điều này giúp cán cân thương mại Mỹ trở nên tốt hơn, hạn chế thâm hụt tài khoản vãng lai.
Chiến tranh tiền tệ ở hiện đại
Kể từ năm 2010, thuật ngữ chiến tranh tiền tệ đã được sử dụng phổ biến trở lại, nhất là khi các quốc gia đang phát triển dùng đến những chính sách tiền tệ không chính thống:
- Một số quốc như Mỹ và khu vực Châu Âu đã duy trì mức lãi suất thấp nhằm thúc đẩy nền kinh tế trở lại. Thế nhưng, điều này gây nên sự không công bằng khi các khu vực khác trải qua những áp lực khi tiền tệ giảm hơn so với USD.
- Quốc gia Nhật Bản đã phá giá đồng Yên giảm đến 28% so với đồng USD trong vòng 2 năm, họ đang cố gắng phát triển xuất khẩu và khôi phục lại nền kinh tế sau khi trải các khủng hoảng.
- Trung Quốc từng bị Mỹ tố cáo là thao túng đồng Nhân dân tệ vào năm 2019, điều này làm cho thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên mâu thuẫn. Theo Mỹ, Trung Quốc đã áp dụng các chính sách tiền tệ để tăng tính cạnh tranh không nên có trên thị trường thương mại quốc tế.
Với các sự kiện được nêu trên, bạn cũng thấy rõ chiến tranh tiền tệ là một công cụ được các quốc gia dùng để chinh phục các mục tiêu kinh tế đề ra. Thế nhưng, điều này đã mang lại nhiều hậu quả lớn cho nền kinh tế toàn cầu cũng như các mối quan hệ trở nên căng thẳng.
Những tác động của chiến tranh tiền tệ
Vậy ảnh hưởng của chiến tranh tiền tệ là gì? Có những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực nào? Cùng tìm hiểu ngay dưới đây.
Tác động tích cực lúc đầu
Khi một quốc gia áp dụng chiến tranh tiền tệ và phá giá tiền tệ sẽ mang lại những mặt tích cực ngắn hạn sau:
- Thúc đẩy hoạt động xuất khẩu: Hoạt động phá giá làm cho hàng hóa nội địa rẻ hơn so với các quốc gia khác, từ đó giúp gia tăng xuất khẩu, nhất là các khu vực có sản phẩm cạnh tranh trên thị trường thế giới.
- Thu hút lượng lớn nhà đầu tư quốc tế: Khi giá trị tiền tệ giảm, các nhà đầu tư quốc tế sẽ mua tài sản và doanh nghiệp với giá thấp, đẩy mạnh dòng vốn đầu tư.
- Kích hoạt thị trường chứng khoán trong nước: Khi giá trị đồng tiền giảm sẽ giúp công ty xuất khẩu nội gia tăng mạnh, từ đó đẩy mạnh hoạt động trên thị trường chứng khoán của quốc gia. Các nhà đầu tư đặt kỳ vọng với lợi nhuận thông qua công ty bằng cách giảm giá tiền tệ.
Tác động tiêu cực trong thời gian dài
Chiến tranh tiền tệ vừa mang đến lợi thế nhưng cũng có nhiều hạn chế gây ra những ảnh hưởng tiêu cực kéo dài. Cụ thể:
Đối với quốc gia phá giá tiền tệ
- Mức sống sụt giảm: Khi đồng tiền mất giá, hàng hóa nhập khẩu tăng, người dân sẽ phải chi tiêu cao hơn đối với các sản phẩm thiết yếu, làm mức sống chung của người dân giảm.
- Lạm phát nặng: Đồng tiền giảm đã làm cho quốc gia lạm phát, các mặt hàng trong nước tăng giá bởi dùng đến các nguyên liệu và hàng nhập khẩu.
- Gia tăng khoản nợ quốc tế: Nợ khu vực được tính dựa trên đồng ngoại tệ sẽ thúc đẩy giá tiền trong nước giảm nhiều hơn. Gây nên nhiều trở ngại khi trả nợ và tạo áp lực nặng nề đối với Chính phủ.
Ví dụ điển hình: Brazil (từ năm 2011 đến năm 2015 giá trị đồng Real giảm đến 48%, nhưng nền kinh tế của đất nước vẫn không thể vực dậy khi giá dầu giảm và dính vào tham nhũng. Các bạn cũng thấy được chiến tranh tiền tệ không phải là một giải pháp an toàn.
Đối với hệ thống tài chính thế giới
- Thị trường tài chính không ổn định: Chiến tranh tiền tệ sẽ làm thị trường tài chính toàn cầu biến động, giao dịch quốc tế trở nên rủi ro nhiều hơn.
- Chủ nghĩa bảo hộ thương mại: Các quốc gia có thể xử lý bằng cách thực hiện các chính sách bảo hộ thương mại, cắt đoạn các chuỗi cung ứng và thương mại thế giới.
- Thúc đẩy chi phí ngăn chặn rủi ro: Do không ổn định nên doanh nghiệp sẽ phải trả thêm các chi phí nhằm ngăn chặn những rủi ro, hạn chế lợi nhuận mang về.
- Giảm thiểu đầu tư từ nước ngoài: Chiến tranh tiền tệ làm giá trị không ổn định, vì thế nhiều nhà đầu tư rút vốn hay giảm đầu tư đối với các khu vực sở hữu đồng tiền có giá trị thấp.
Ví dụ minh họa: Vào năm 2019, giữa Mỹ và Trung Quốc đã xảy ra mâu thuẫn thương mại làm cho thị trường chứng khoán Mỹ bay hơi đến 117 tỷ USD trong 1 ngày, đây là một ảnh hưởng tiêu cực đối với nền kinh tế và tài chính thế giới.
Tóm lại, dù Currency War có giúp quốc gia chiếm được lợi thế ngắn hạn nhưng mang lại rất nhiều bất lợi trong thời gian dài, làm cho trong và ngoài nước đều biến động mạnh.
Một số tác phẩm nổi tiếng về chiến tranh tiền tệ
Bộ sách “Chiến tranh tiền tệ” của Song Hongbing
Bộ sách “Chiến tranh tiền tệ” gồm 6 phần, mỗi phần có đến hơn 600 trang, nội dung mang đến cách nhìn nhận rõ ràng hơn về chiến tranh tiền tệ và những ảnh hưởng của hoạt động này đối với nền kinh tế thế giới. Tác giả đã tập trung đề cập đến vai trò của các gia tộc ngân hàng hàng đầu, nhất là Rothschild, trong quá trình dẫn dắt các cuộc khủng hoảng tài chính và chiến tranh tiền tệ. Một trong các quan điểm đã gây nên tranh cãi lớn trong sách là cuộc khủng hoảng lớn như cuộc khủng hoảng tài chính vào năm 1929 không phải tự nhiên xuất hiện mà xuất phát từ kế hoạch có mục đích, được thực hiện bởi lực lượng tài chính quyền lực.
“Các cuộc chiến tranh tiền tệ” của James Rickards
James Rickards là một chuyên gia tài chính tài năng, trong tác phẩm “Các cuộc chiến tranh tiền tệ” ông tập trung phân tích hai cuộc chiến tranh lớn nhất là: Khủng hoảng vào những năm 1930 và chiến tranh tiền tệ những năm 1970. Nội dung mang đến cái nhìn khái quát về lịch sử của chiến tranh tiền tệ và đưa ra những cảnh báo về khả năng xuất hiện chiến tranh tiền tệ từ năm 2010 trở về sau, khi vẫn còn nhiều khu vực áp dụng chiến lược phá giá giúp thúc đẩy cạnh tranh.
Bài học và giải pháp về chiến tranh tiền tệ
Bài học
Một trong các bài học sau cuộc chiến tranh tiền tệ trước đó là các chiến lược này không mang lại hiệu quả lâu dài hay đạt mục tiêu đề ra. Tuy các quốc gia đều mong muốn khi thực hiện phá giá tiền tệ sẽ đẩy mạnh xuất khẩu và nền kinh tế gia tăng, nhưng nó lại phản tác dụng khiến suy thoái kinh tế và lạm phát trở nên nặng nề. Giá trị đồng tiền giảm mạnh, hàng hóa nhập khẩu tăng giá, gây nên áp lực cho người dùng và nền kinh tế trong nước gặp nhiều thử thách.
Các giải pháp
Một số giải pháp giúp hạn chế những hậu quả tiêu cực của cuộc chiến tranh tiền tệ:
- Hợp tác thay vì đối đầu: Lịch sử cũng cho thấy chiến tranh tiền tệ chỉ giải quyết bằng cách hợp tác quốc tế. Chẳng hạn, hệ thống Bretton Woods được xây dựng sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai, thiết lập nên nền tảng vững chắc cho toàn bộ hệ thống tài chính.
- Thực hiện nhiều cải cách cơ cấu kinh tế: Các khu vực nên tiến hành cải cách cơ cấu kinh tế để giúp nền tảng phát triển mạnh mẽ, trong đó có thúc đẩy năng suất lao động, những đổi mới về công nghệ và đẩy mạnh các lĩnh vực khác ngoài xuất khẩu.
- Làm đa dạng hóa dự trữ ngoại tệ: Các khu vực cũng nên đa dạng hóa dự trữ ngoại hối nhằm hạn chế phụ thuộc vào duy nhất một đồng tiền, điều này cũng giúp giảm thiểu sự ảnh hưởng từ các cuộc chiến tranh tiền tệ.
Kết luận
Bài viết trên của Hướng dẫn giao dịch Exness giúp các bạn cũng nắm được thông tin về chiến tranh tiền tệ là gì. Hoạt động chiến tranh tiền tệ hay phá giá đồng tiền đều mang lại hậu quả nặng nề cho toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, đừng vì những cái lợi ngắn hạn mà đưa ra quyết định không đúng đắn. Hy vọng nội dung trên của chúng tôi sẽ giúp bạn có thêm nhiều kiến thức bổ ích.
Xem thêm:
Phá giá tiền tệ là gì? Tác động lên xuất khẩu, lạm phát và tỷ giá
Tác động của thao túng tiền tệ đến thương mại và đầu tư quốc tế
Vai trò của chính sách tiền tệ trong ổn định kinh tế vĩ mô
